هنر قانونی کردن یک مادۀ مخدره

منتشرشده: 29 سپتامبر 2011 در بررسی کتاب
برچسب‌ها:, , , , , ,
کانابیزی نس CannaBusiness
دربارۀ هنر قانونی کردن یک مادۀ مخدر om konsten att legalisera en drog
یوان آندربری Johan Anderberg
انتشارات ویلِر Weyler
۲۵۶ صفحه
«هیچ حق اخلاقی وجود ندارد که برای بازداشتن کسی از مصرف مواد مخدر به قدرت متوسل شویم»

                                                                                    میلتون فریدمن، برندۀ نوبل اقتصاد در سال 1976

وید، ماری جین، گانیا، اسکونک، بنگ، پٌت، ۴۲۰، ریفِر، گرس، ماری‌جوانا، هامپا و… به ندرت ماده ای پیدا می‌شود که این همه نام داشته باشد.
فصلِ کوتاهی از کتاب اختصاص دارد به نام این هرزه گیاه که از برخی دل می­ برد و از برخی دیگر زهره. تعدد نام های فراورده های شاهدانه، نویسنده را وا داشته تا در آغاز فصل بنویسد که حق بود این فصل طولانی­ ترین فصل­­ِ کتاب باشد چرا که در زبان­های سوئدی و انگلیسی هیچ چیز این همه نام ندارد که این ماده که در زبان رسمی زبان­شناس­ ها کانابیس خوانده می ­شود. بسیار رسمی­ تر و اعیانی­ ترش کانابیس ساتیوا. مسئولیت این نامگذاری با کارل فون لینۀ سوئدی است. بخش اول این نام، که حتا در متن‌های مورخ یونانی «هرودوت» آمده، را از زبان هندی به معنی شاهدانه یا کنف و قسمت دوم آن را از لاتین و به معنی کشت یا کاشتن برگرفته شده است. اما خواستگاه اصلی کلمۀ کانابیس شناخته شده نیست. یکی از معمولی­ ترین توضیحات این است که از ترکیب کلمۀ «کان» که به چندین زبان شاهدانه معنی می‌دهد و همچنین کلمۀ عبری بوسم، یا کلمۀ انگلیسی busma و به معنی معطر، ساخته شده است.
در سایت ماری جوانا ادعا می­ شود که واژۀ کانابیس سابقه­ ای کهن­ تر از آمدن در متون هرودوت دارد و نخستین مورد ظهور این واژه را به انجیل عهد عتیق نسبت می­ دهند که در این متن به شکل کانه بوسم Kaneh-bosm آمده است. سولا بِنِت، Sula Benet، واژه­ شناس لهستانی در سال ۱۹۳۶ مدعی شد که روغن مقدسی که خدا فرمان تولیدش را به موسی داده بود، نه تنها محتوی صمغ درخت مرمکی و دارچین است که کانابیس هم دارد.
تا آنجا که مسئله به ریشه­ شناسی واژه مربوط می­ شود یکی از پرهیجان­ ترین توضیحاتی که دربارۀ تاریخ ظهور آن داده می­شود احتمالن نادرست­ ترین­شان است. بنابر پژوهش­ های نویسندۀ کتاب، قریب سال ۱۰۸۰ میلادی حسن صباح، رهبر جنبش اسماعلیه یا حشاشین به فدائیان خود برای انجام عملیات تروریستی محیرالعقول، پیش از چنین عملیاتی، حشیش می­ خوراند. هر چند این داستان برای ما ایرانیان آشناست اما تاریخ، آن را زیر علامت سئوال قرار می­دهد چه با دانش امروزه از مواد مخدر لشکری که آن را مصرف کند، سست و تنبل می­شود و عملیاتش بی­ تأثیر. تئوری دیگر این است که حسن صباح پیش از عملیات فدائیانش و به منظور تقویت روحیۀ خونریزانه به آنان حشیش نمی­ خورانده بلکه فقط برای این که مزه­ای از بهشت موعودی که پس از شهادت در انتظار لشکریانش است، آن­ها را «چیز»خور می­ کرده.
همین اغتشاش در مورد نام ماری جوانا هم وجود دارد. صرف­نظر از این که این سبزِ سایه­ پرورده به چه نامی خوانده شود، یکی از بزرگ­ترین مصرف­کننده­های قانونیِ این ماده ایروین روسنفلد Irvin Rosenfeld، یک دلالِ سهام آمریکائی است.

مادۀ مخدره یا دارو؟

مادۀ مخدره می­تواند خاصیت داروئی داشته باشد؟ برای برخی از پژوهشگران، پزشکان، هیپی­ ها و مصرف­ کنندگان کانابیس این پرسش نادرست فرمول­بندی شده است چه از نظر آن­ها کانابیس ابتدا استفادۀ داروئی داشته و پس از آن به عنوانِ مادۀ مخدره شناخته شده است.
 این گیاه و فراورده­ های چندگانه­ اش زمانی فقط مصرف پزشکی و درمانی داشت. مصرف پزشکی کانابیس را تاریخی ۵۰۰۰ ساله قائلند. پنج هزار سال پیش، این دراگ در چین به مصرف علاجِ مالاریا، اسهال، اغتشاش فکری و ناراحتی­ های زنانه می­ رسیده است. (ص ۴۹) آن طور که بررسی­ های یوان آندربری نشان می­ دهد در همان زمان ترکیبی از کانابیس و شراب در عمل جراحی برای بی­ حسی استفاده می­ شده. چنین استفاده­ ای بطور طبیعی ادامه داشت تا این که در بین سال های ۱۸۴۰ تا ۱۹۰۰ که دورۀ شکوفائی علمی دراگ بود و در این سال ­ها بیش از یک صد مقالۀ علمی در مجله­ های جهان غرب به چاپ رسید. در پایان صدۀ ۱۸۰۰ با توسعۀ داروهای شیمیائی چون آسپرین، باربیوتریت­ه ا، هیدرات کلر، به دلایلی نظیر تأثیر بیشتر داروهای شیمیائی و ثبات بیشتر آن ها نسبت به کانابیس، مصرف داروئی کانابیس کم­رنگ شد.

دلال آمریکائی سهام و مبارزه برای قانونی کردنِ کانابیس

ایروین روسنفلد دلال پنجاه و هفت سالۀ آمریکائی ساکن فلوریداست. هر چند در این ایالت کانابیس ممنوع است اما ایروین پس از چندین دادگاه و شکایت به مراجع بالاتر و بالاتر موفق شد حساب خود را از قوانین جدا کند و به عنوان موردی استثنائی حق دود کردن ماری­ جوانا را بدست آورد. بیماری ایروین باعث شد تا دادگاه­ های ایالات متحده با استثناء شمردن او نه تنها او را مجاز به مصرف ماری­جوانا کردند که حتی مقرر شده است مواد مورد نیاز او که عبارت باشد از ۲۳۴ و نود و هفت صدم گرم، برای بیست روز را آمادۀ مصرف و پیچیده شده در ۳۰۰ نخ سیگار به داروخانۀ محل تحویل داده شود. ایروین همراه با سه آمریکائی دیگر در این کشور مواردی هستند که از قانون ممنوعیت مواد مخدر مستثنی شده­ اند. به این ترتیب هر چند در مواردی نادر، این اصل پذیرفته شده که کانابیس می­تواند بطور جدی خاصیت داروئی داشته باشد.

داروی قدغن

نزدیک به دو دهه پیش، لاستر گرینسپون، پروفسور دانشگاه هاروارد با انتشار مقاله­ ای به نام «ماری جوانا داروئی ممنوعه» بار دیگر به تحقیقات علمی پیرامون شاهدانه و فراورده­هایش شتاب بخشید. در میانۀ دهۀ ۱۹۶۰ با عادی شدن مصرف ماری جوانا در میان جوانان مدارس آمریکا بار دیگر تحقیقات علمی پیرامون کانابیس مورد توجۀ مراکز علمی واقع شد. پس از آن حتا جوامع محافظه­کاری چون سوئد نیز دیده بر تحقیقات پیرامون این ماده گشود. استیگ اگورِل، پروفسور داروشناسی دانشگاه اپسالا پروژه­ای آغاز کرد به منظور مطالعه در کانابیس به مثابۀ دارو. با گذشت مدتی از آغاز این پروژه به همت همین پروفسور در سوئد سمپوزیومی برگزار شد که به گفتۀ استیگ اگورِل Stig Agurell تمامی پژوهشگران جهان که مطلب یا مقاله­ای در مورد کانابیس به چاپ رسانده بودند به آن سمپوزیوم فرا خوانده شدند. شمار هفتاد تن از اهالی بخیه در این سمپوزیوم شرکت کردند. به هر حال به گفتۀ استیگ اگورل در دهه­ های اخیر بحث پیرامون کانابیس در سوئد توسعه گرفته است تنها ایرادش این که بر خطرات آن تأکید فراوانی می­شود. کارشناس سوئدی به نویسندۀ کتاب می­ گوید نمی­ توان چشم­اندازی کاملن علمی در مورد کانابیس داشت چه در این صورت این نتیجه حاصل می­شود که دراگ نام برده باید قانونی شود. و موضع من در این مورد البته روشن است؛ قانونی بودن الکل شکر خدا کفایت می­ کند.

حکایت همچنان باقی است…

سال هاست طرفداران جنبش قانونی سازی کانابیس در اروپا، آمریکا و کانادا با سازماندهی و با این منطق که هستند بسیاری که از این ماده استفادۀ داروئی می کنند یا در صورت قدغن نبودن می توانند چنین استفاده ای ببرند، در کارند. اما گویا شاه کلید در دست تزارهای رنگارنگ است. فصلی از کتاب یوان آندربری «اولین تزار» نام دارد. در این فصل آمده که ایالات متحده پادشاهی ندارد اما تزارهای متعدد بر آن حکم می رانند؛ تزار کپی رایت، تزار بانک، تزار آنفولانزای مرغی، تزار داروسازی و تزار دراگ. اولین تزار مواد مخدر آمریکائی هاری آنسلینگر Harry Anslinger نام دارد که گفته می شود در سال 1982 تقریبن یک تنه ماری جوانا را در غرب ممنوع کرد. البته این شاید نکته ای بی اساس باشد چه پیش از او بیشتر ایالات آمریکا و کشورهای اروپائی قوانین ممنوعیت ماری جوانا داشتند. با این حال در یک مقالۀ علمی بنام  «کانابیس؛ یک تاریخ» Cannabis: A history به قلم مارتین بوث Martin Booth آمده است که هاری آلسینگر احتمالن مهم ترین چهره در تاریخ مواد مخدر آمریکاست. خلاصه اش این که کتاب یوان آندربری Cannabusiness, om konsten att legalisera en drog کتابی است خواندنی و هیجان انگیز دربارۀ ماری جوانا، تأثیرات مثبت و منفی این ماده بر شخص و بر اجتماع با تمرکز بر جنبش های قانونی سازی فراورده های شاهدانه.

دیدگاه‌ها
  1. دمادم می‌گوید:

    واقعا استفاده کردم. نوشته ی کاملی بود. سپاس

  2. simin می‌گوید:

    «موضع من در این مورد البته روشن است؛ قانونی بودن الکل شکر خدا کفایت می­کند» والا!

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s