شمه ای دربارۀ «توماس ترانسترومر» شاعر سوئدیِ برندۀ نوبل در ادبیات در سال ۲۰۱۱

منتشرشده: 6 اکتبر 2011 در ادبیات سوئد
برچسب‌ها:, , , ,

توماس ترانسترومر، شعری از دفتر برای زنده ها و مرده ها، با صدای شاعر (زبان اصلی، سوئدی)

یک برنامۀ رادیوئی، مجمع الجزایر رؤیا، ترجمۀ گزیده ای از شعرهای توماس ترانسترومر به فارسی، گفتگو با مرتضی ثقفیان مترجمِ مجمع الجزایر رؤیا، محمد علی سپانلو همراه با شعرهای ترانسترومر به فارسی و سوئدی

توماس ترانسترومر. Tomas Tranströmer. Photo: Taher Jambarsang

توماس ترانسترومر. Tomas Tranströmer. Photo: Taher Jambarsang

دلیل آکادمی سوئد برای اعطای جایزۀ امسال ادبیات نوبل به غول‌شاعر سوئدی توماس ترانسترومر Tomas Tranströmer مثل همیشه ساده است، شفاف و عمیق:
«برای این که او با تصاویری متراکم و شفاف منابعی تازه از واقعیت به ما می‌بخشد.»
امسال مراسم معرفی برندۀ نوبل ادبیات را از رادیو شنیدم. این هفت هشت ده سالۀ اخیر سعی می‌کردم در محل مراسم حاضر باشم. مراسم ساده و مطبوعی با دوربین‌ها، میکروفن‌ها و خبرنگارهائی از همه جای جهان. تا سر ساعت یک بعد از ظهر در کوچکی که به سن می‌رسد، باز شود، شور و هلهله آرام بگیرد و پتر انگلوند منشی دائمی آکادمی آرام و شمرده بگوید: جایزۀ نوبل سال دو هزار و یازده به شاعر سوئدی توماس ترانسترومر تعلق می‌گیرد و بعد دلیل آکادمی و بعد خبرنگار تلویزیون سوئد که اولین سئوال را دشت می‌کند و بعد کشتین تورفیل سردبیر بخش فرهنگی رادیو در گوشۀ خود منتظر بماند تا منشی آکادمی سئوال‌هائی که از این سو و آن سو به سویش می‌وزد را به فشردگی پاسخ بگوید و برای مصاحبه به او بپیوندد.
هر چند در محل نبودم احساس کردم پس از معرفی توماس ترانسترومر فضائی از رضایت حاکم شد. هر چند کسی نبود که پس از معرفی برندۀ نوبل فریاد بزند Äntligen که یعنی بالاخره! اما این فریاد نگفته بر فضا نقش بست. ظاهرن بسیاری از خبرنگارای بخش فرهنگی رسانه‌ها پیش از اعلام جایزه جلوی خانۀ شاعر گرد آمده بودند تا پیش از این که تلفن خانه از طرف خبرگزاری‌های داخلی و خارجی اشغال شود فرصت کنند تا به او تبریک بگویند. شاعر اما به خاطر زبان‌پریشی ناشی از یک سکته قادر نیست کلمه‌ای بر زبان براند انگار جز یکی دو کلمۀ ساده. کلماتی مانند میکه Mycket که یعنی خیلی و برا Bra که یعنی خوب.
پس از اعلام نام ترانسترومر به عنوان برندۀ نوبل امسال است که پتر انگلوند، منشی دائمی آکادمی که یکی دو سه سالی است به جای هوراس انگدال آمده، فاش کرد که ترانسترومر از سال ۱۹۹۳ نامزد دریافت این جایزه بوده.

 بیوگرافی توماس ترانسترومر:

در ۱۵ آوریل سال ۱۹۳۱ در استکهلم زاده شد. مادرش هلمی Helmy آموزگار بود و پدرش یوستا ترانسترومر Gösta Tranströmer ژورنالیست. در سال ۱۹۵۰ از دبیرستان سودرا لاتین Södra Latin در استکهلم دیپلم گرفت و در رشته‌های تاریخ ادبیات، پوئتیک، تاریخ مذهب و روانشناسی ادامۀ تحصیل داد. با پایان یافتن تحصیلات آکادمیکش در سال ۱۹۵۷ به عنوان دستیار سنجش روحی در انستیتوی روانشناسی مدرسۀ عالی استکهلم مشغول کار شد. سال پس از آن با مونیکا بلاد Monica Bladth ازدواج کرد. از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۶ به عنوان روانشناس در مرکز بازپروری جوانان در شهر لین شوپینگ به کار پرداخت. از سال ۱۹۸۰ به استخدام مؤسسۀ بازار کار شهر وستروس در آمد. در نوامبر سال ۱۹۹۰ شاعر سکته‌ای مغزی کرد و این سکته بخش‌های مهمی از نیمکرۀ چپ مغز وی را از کار انداخت. زبان‌پریشی شاعر و از دست رفتن تدریجی قدرت تکلمش نتیجۀ این سکته بود.
ترانسترومر اولین دفتر شعر خود را که «۱۷ شعر» 17 dikter نام داشت را در سال ۱۹۵۴ و پس از این که یک دوره اشعار خود را در مجله‌های ادبی به چاپ رسانده بود، منتشر کرد. منتقدان سوئدی این دفتر را یکی از مجموعه‌های قابل توجه آن دهه عنوان دادند. علاقۀ شدید توماس ترانسترومر به طبیعت و موزیک که بعدها در زندگی شعریش سایه‌ای بلند می‌اندازد در همان نخستین دفترش هویداست.

بخشی از کارنامۀ قلمی ترانسترومر:
۱- دفترهای شعر:

۱۷ شعر، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۵۴
اسرار در راه، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۵۸
آسمان نیمه حاضر، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۶۲
طنین و رد، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۶۶
دیدن در تاریکی، یوتبوری، انتشارات نویسندگان، ۱۹۷۰
معابر، توماس ترانسترومر، روبرت بلی، جانوس پیلینسکی؛ ترجمۀ: توماس ترانسترومر به همراه گزا تینز، یوتبوری، انتشارات نویسندگان ۱۹۷۳
دریاچه‌های بالتیک، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۷۴
موانع حقیقت، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۷۸
میدان وحشی، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۸۳
خانۀ آبی، ترجمه شعرهای ترانسترومر به انگلیسی از یوران مالمکویست، هوستن تکزاس، انتشارات شهر رعد، ۱۹۸۷
برای زنده‌ها و مرده‌ها، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۸۹
زورق رنج، استکهلم، انتشارات بونیر، ۱۹۹۶
زندان، اپسالا، ۱۹۵۹
معمای بزرگ، استکهلم، بونیر، ۲۰۰۴
شعرهای جوانان، انتخاب تفسیرهائی از یوناس الستروم، لوند، ۲۰۰۶

 ۲- دیگر کتاب‌ها:

خاطرات مرا می‌بینند، استکهلم، بونیر، ۱۹۹۳
ترجمان، سردبیر: نیکلاس شیولر، استکهلم، بونیر، ۱۹۹۹
پست هوائی، نامه‌های سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۹۰، بونیر، ۲۰۰۱
علاوه بر این‌ها، شاعر، آثاری متعدد به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، اسپانیائی و آلمانی دارد. این لیست البته بسیار بلندتر از این حرف‌هاست، دقیق‌تر لیست را در سایت آکادمی سوئد نگاه کنید.

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s