بایگانیِ دستهٔ ‘بوکاوسکی’

‌آسترید لیندگرن

منتشرشده: 9 مه 2018 در بوکاوسکی
ترجمه‌ای تازه از «پی‌پی جوراب بلند» در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران

 

 

رفیق دیرینم مصطفی ملکی دیروز تعدادی عکس فرستاده بود از کتاب «پی‌پی جوراب بلند» در غرفۀ انتشارات پیدایش که چند روز پیش از آغاز نمایشگاه از چاپ شدن کتاب خبر داده بود. هنوز خود کتاب به دستم نرسیده، دوستان خبر دادند که برایم پست کرده اند و در راه است. شاید پنجمین ترجمه باشد از این اثر کلاسیک بزرگ‌به فارسی.

این که چرا با وجود چهار ترجمۀ موجود تصمیم به ترجمۀ این کتاب گرفتم این بود که فکر کردم حتما باید بشود داستان های پی پی را به فارسی هم تعریف کرد. یکی دو تا از ترجمه های پیشین به دلیل این که از منبعی غیر از زبان اصلی ترجمه شده بودند کلی تابش های زبانی و داستانی را از دست داده بودند. زبان یکی دو تا ترجمه خیلی قدیمی بود حتی نسبت به زمان خود. اعتراف کنم که سه تا از ترجمه های موجود را خوانده بودم. چهارمی را هنوز رؤیت نکردم.

زمانی که دو سال پیش تصمیم گرفتم آسترید لیندگرن را به فارسی برای دانش آموزان تدریس کنم، متنی قابل اعتبار لازم داشتم که نبود. سال ها پیش از آن به واسطۀ گزارشی که داشتم در مورد صدمین سالگرد تولد آسترید لیندگرن  می ساختم، متوجه شده بودم که ترجمه های موجود از «پی پی جوراب بلند» به طور خاص و ترجمه های موجود از آثار افسانه پرداز افسانه ای سوئد، آسترید لیندگرن به فارسی، دارای گیر و گرفتاری است.

در مورد شخصیت «پی پی جوراب بلند» و چگونگی خلق این شخصیت حرف و حدیث بسیار می توان گفت. در مورد نقش سازنده ای که آسترید لیندگرن با آفریدن «پی پی» در بحث های زمان خود در ایجاد برابری زن و مرد داشت هم به هم چنین. یادمان باشد کتاب در سال 1945 نخستین بار انتشار پیدا کرده است و «پی پی» شاد و شنگول ما حالا دیگر 73 ساله است.

می دانم که پی پی جوراب بلند برای بسیاری از مردم جهان شناخته شده است. در میان نسل های مختلفی از ایرانیان هم. چه هنگام انتشار خبر چاپ ترجمۀ خودم از داستان های پی پی در رسانه های اجتماعی، دوستانم از نسل های مختلف خبر داده اند که کتابش را خوانده اند یا این که فیلمش را دیده اند.

دیگر این که شمار داستان های «پی پی جوراب بلند» بیست و هفت تاست و در کتابی که در ایران منتشر شده بیست و چهار داستان از این مجموعه را می خوانید. فارسی کتاب پی پی جوراب بلند ترجمۀ کامل کتابی است سوئدی بنام «کتاب پی پی جوراب بلند» که در این مجموعه همان بیست و چهار داستانی که به فارسی ترجمه شده اند آمده است. سه داستان دیگر پی پی در سوئد به شکل کتاب های تصویردار مجزا چاپ شده است. فارسی این سه داستان را هم آمادۀ چاپ دارم. برای انتشار آن سه قصه به شکل داستان های مجزا یا هر سه در یک کتاب دست ناشرهای فرهیخته و خوش سلیقه را می فشارم.

شخصیتهای داستان های پی‌پی جوراب بلند

astrid22

پیپی جوراب بلند، شخصیت اصلی کتاب، قوی‌ترین دختر جهان. حتی قادر است اسب خود، آقا کوچولو، را از جا بلند کند.

تومی و آنیکا سترگرن، خواهر و برادر، همسایه‌ها و نزدیک‌ترین دوستان پی‌پی.خلاف پی‌پی این خواهر و برادر بچه‌های مرتب و منظمی هستند. هر دو می‌کوشند تا توازنی پیدا کنند بین رضایت پدر و مادر و خواسته‌های خود و پی‌پی.

آقا نیلسن، میمون پی‌پی. میمونی کوچولو و بامزه که گاه مقلد پی‌پی است و گاه آموزگارش.

آقا کوچولو، اسب پی‌پی. در آشپزخانه زندگی می‌کند و عاشق قند است. اسبی سفید با خال‌های درشت سیاه که مثل خود پی‌پی کک و مکی به نظر می‌رسد. نام آقا کوچولو را آسترید لیندگرن در نوشته‌ها به کار نبرده بلکه اولین بار این نام در سری تلویزیونی که در سال ۱۳۶۹ به کار گرفته شد. اینگر نیلسن بازیگر نقش پی‌پی، به هنگام ضبط فیلم در استودیو اسب را نوازش می‌کند و او را «آقا کوچولو» صدا می‌زند، نامی که در زبان سوئدی طنینی کودکانه دارد. کارگردان فیلم، «اوله هلبوم»  Olle Hellbomاز این نام خوشش می‌آید و به این ترتیب شناسنامۀ اسبی که در کتاب فقط به نام «اسب» خوانده میشود، صادر می‌گردد.

خانم پرسلیوس، نگهبان سرسخت اخلاقیات که دائما با پی‌پی شاد و شنگول در کشاکش است. یک شهروند «همه چیزدان» که رابطۀ خوبی با دولت و مقامات دارد و دغدغه‌اش این است که بچه‌ها منظم و مرتب بار بیایند. غیر از این خانم پرسلیوس اهل معاشرت و محفل‌بازی و حرف زدن پشت سر دیگران است. این شخصیت فقط در فیلم‌های پی‌پی جوراب بلند حضور دارد.

کلینگ و کلنگ، دو نفر پاسبان گیج و منگ که با همۀ رشادت‌هایی که نشان می‌دهند، موفق به منتقل کردن پی‌پی به مهد کودک نمی‌شوند. این دو در کتاب نامی ندارند، فقط در فیلم ها کلینگ و کلنگ نامیده می‌شوند.

کارلسن ترقه و بلوم، دو نفر دزد ولگرد که به چمدان پر از سکه‌های طلای پی‌پی طمع می‌ورزند. کارلسن ترقه ریزتر و تر و فرزتر از بلوم است. بلوم نرم و نمورتر است و دست و پا چلفتی.

ناخدا افرایم جوراب بلند، پدر پی‌پی، ناخدای کشتی هوپه‌توسا و پادشاه سیاهان در جزیرۀ خیالی کوره کوره دوت واقع در اقیانوس آرام. ناخدا افرایم بزرگ‌ترین الگوی پی‌پی است. پی‌پی او را این گونه معرفی می‌کند: «پدرم، وحشت سابق دریاها، پادشاه فعلی سیاها، افرایم جوراب بلند.» در چاپ‌های بعدی کتاب، آسترید لیندگرن، پادشاه سیاهان را تبدیل کرد به «سلطان کوره کوره دت». در آخرین چاپ کتاب در سال ۲۰۱۵، که بخشی از ویرایش‌های جدید را خود آسترید لیندگرن پیش از مرگ انجام داده است، این نام تبدیل شده است به «پادشاه اقیانوس آرام». ناخدا افرایم جوراب بلند خیلی علاقه دارد که بتواند بیشتر به دخترش سر بزند، اما فرصت و امکانش را ندارد. او با پیدا کردن گنج روزگار می‌گذراند و تقریبا به نیرومندی دخترش است. تصور می‌شود که الگوی پدر پی‌پی از زندگی دریانورد سوئدی کارل امیل پترسن گرفته شده باشد که زمانی در مجمع الجزایر تابا در گینۀ نو زندگی می‌کرده.

آقا و خانم سترگرن، پدر و مادر تومی و آنیکا که برای تعلیم و تربیت فرزندان خود تلاش جدی می‌کنند و در عین حال کوشش می‌کنند تا دوست پر آب و رنگ بچه‌ها را دوست داشته باشند.

Advertisements